Van ziekmelden naar betrokken blijven

Ziek zijn kan iedereen overkomen, maar hoe je met verzuim omgaat, is gedrag. Dat is de overtuiging van Simon Helder, directeur van Ziezodan, en Paula de Poel, locatiemanager van woonzorgcentrum De Ebbingepoort van TSN Zorg. Beiden passen de Falke & Verbaan-visie toe in hun organisatie: een aanpak die verzuim ziet als een gedragsvraagstuk en inzet op preventie, eigenaarschap en menselijk contact.

Herstel begint bij het eerste telefoontje

Bij De Ebbingepoort in Groningen werken ongeveer 150 collega’s en is Paula de Poel zelf het eerste aanspreekpunt als iemand zich ziekmeldt. “Dat telefoontje is vaak al het begin van herstel,” vertelt ze. “Ik vraag altijd wat iemand nog wél kan doen. Niemand zit voor honderd procent in het verzuim.”

Dat kan betekenen dat iemand thuis administratieve taken doet of, zoals een collega na een knieoperatie, quizzen maakt voor bewoners. “Zo blijf je betrokken bij je team en doe je iets waardevols voor anderen. Dat geeft betekenis en zelfvertrouwen.”

Paula werkt vanuit de Falke & Verbaan-visie, die verzuim ziet als gedrag, niet als een medische kwestie. “Het draait niet om strengheid, maar om verantwoordelijkheid,” legt ze uit. “We voeren het gesprek over hoe goed iemands werkjas nog past en wat er nodig is om weer goed in die jas te zitten. De medewerker blijft verantwoordelijk om contact te houden en in beeld te blijven.”

We vragen: wat kun je wél doen?

Ook bij Ziezodan is die gedragsmatige benadering verankerd in het beleid. “We zijn een klein team van zo’n 25 medewerkers en kennen iedereen persoonlijk,” zegt Simon Helder. “Onze leidinggevenden worden getraind in gesprekstechnieken. Niet om te vragen ‘wat heb je?’, maar ‘wat kun je nog wél doen?’”

Hij gelooft dat verzuim preventief wordt beïnvloed door betrokkenheid en werkplezier. “Hoe leuker en hechter je organisatie, hoe lager het verzuim. We delen onze bedrijfsresultaten met iedereen, hebben elk kwartaal een gezamenlijke meeting en eten daarna samen pizza. Tijdens zulke momenten hoor je wat er écht speelt. Mensen voelen zich gehoord en gemist als ze er niet zijn, dat is misschien wel de beste preventie tegen verzuim.”

Met succes: Ziezodan heeft al jaren een laag verzuim van 2 à 3 procent.

Vertrouwen werkt beter dan controle

Beide leidinggevenden benadrukken dat een gedragsmatige aanpak niets te maken heeft met controle, maar met vertrouwen en verantwoordelijkheid. “Wij leren medewerkers dat ziekmelden niet altijd de enige optie is,” zegt Paula. “Soms kun je een dienst ruilen of tijdelijk andere taken doen. Dat vraagt eigenaarschap, maar het geeft ook trots.”

Simon vult aan: “Verzuimbeleid werkt alleen als mensen begrijpen waarom het belangrijk is. Wij praten liever over betrokkenheid dan over afwezigheid. Als je weet dat je gemist wordt, kom je sneller terug.”

Paula illustreert dat met een treffend voorbeeld: “Als mensen vragen of de zieke collega al een kaartje of bloemetje heeft gekregen, zeg ik wel eens: geef dat bloemetje aan het team dat het werk overneemt. Zij verdienen het minstens zo hard, want zij doen het extra werk. Daarmee laat je zien dat inzet en saamhorigheid gewaardeerd worden.”

Beiden zien ook de groeiende complexiteit in de thuissituatie van medewerkers, van mantelzorg tot financiële zorgen. “Daar kun je als werkgever niet alles in oplossen,” zegt Helder. “Maar je kunt wél het gesprek voeren over wat mogelijk is. Openheid en eerlijkheid helpen meer dan regels.”

{{quote: paula-de-poel}}

Resultaten in de praktijk

De resultaten van deze aanpak zijn zichtbaar. Bij De Ebbingepoort daalde het verzuim van 15% naar 6% na invoering van de gedragsmatige aanpak, en stabiliseerde later op ongeveer 10%. De meldingsfrequentie ging omlaag, mede doordat collega’s vaker elkaars diensten overnemen.

Simon ziet hetzelfde effect bij Ziezodan: “Door aandacht, openheid en verantwoordelijkheid te stimuleren, hebben we nauwelijks langdurig verzuim. En als iemand langdurig ziek is, zorgen we dat diegene zich niet buitengesloten voelt.”

Lessen voor andere organisaties

Wat kunnen andere ADG-bedrijven hiervan leren? Volgens Simon en Paula ligt de sleutel in teamgevoel, vertrouwen en goed leiderschap. “Zie verzuim niet alleen als iets medisch, maar als gedrag,” zegt Simon. “En voer dat gesprek op een menselijke manier.” Paula vult aan: “Geef mensen verantwoordelijkheid en blijf in contact. Niemand zit voor honderd procent in het verzuim, er is altijd iets wat je kunt doen.”

Simon denkt dat zijn aanpak ook werkt voor grotere organisaties. “De sleutel ligt in het creëren van teamgevoel. In een grote organisatie is de direct leidinggevende, bijvoorbeeld de objectleider van een groep schoonmakers bij Asito, de belangrijkste schakel. Als díe persoon aandacht heeft voor zijn mensen, contact houdt en begrijpt wat hen drijft, maak je het verschil. Dáár begint gedragsmatig verzuimbeleid.”

En daarmee raakt hun aanpak aan iets groters

Daarmee raken Ziezodan en TSN Zorg precies aan wat we vaker binnen alle ADG-bedrijven zien: goed contact is essentieel om verzuim terug te dringen. Goed werkgeverschap begint bij een goed gesprek. En juist de leidinggevende speelt daarin een sleutelrol. Niet iedere leidinggevende vindt dat altijd gemakkelijk.

Daarom ontwikkelde Koersmakers de praktische training Leiderschap & Duurzame Inzetbaarheid. In 1,5 dag versterken deelnemers hun gespreksvaardigheden en leren ze hoe je op elk moment, in elke situatie, een open gesprek kunt voeren over inzetbaarheid. Zodat dit geen spannend onderwerp is, maar een vanzelfsprekend onderdeel van het werkende leven.

‍