"Ik ga hier echt niet heen"

Hij woonde om de hoek en hij wilde er niets van weten. Oosterparkheem? Nee. Daar ging hij niet heen.

Tot zijn zus zei dat het thuis echt niet meer ging. Toen was de kogel door de kerk, en kon het opeens niet snel genoeg. "Wanneer kan ik hier nou heen?" Nu drinkt hij elke ochtend beneden koffie, eet hij 's middags in het restaurant en is hij bij alle activiteiten. "Die man heeft het gewoon druk", zegt regisserend wijkverpleegkundige Laura Tuinstra.

Dat het zo zou lopen, was twee jaar geleden allerminst vanzelfsprekend.

Een gebouw met een verleden

Oosterparkheem stond er al. Er zat alleen een andere zorgorganisatie in. Die ging failliet. Bijna veertig cliënten moesten met hulp van het zorgkantoor over de hele regio worden herplaatst. "Een hele toestand", in de woorden van Bert Penninkhof, manager woonzorg bij TSN Zorg.

Wat achterbleef was een leeg gebouw met een beschadigde reputatie. Er woonden mensen met zware, gestapelde problematiek, psychiatrie, verslaving, dakloosheid, en de zorg die daarbij hoorde was er niet. Er was overlast en er werd gedeald in het pand.

Twee jaar stond het leeg. Slecht voor het gebouw, slecht voor de andere huurders, slecht voor de buurt.

Eigenaar Woonzorg Nederland schakelde een adviesbureau in en ging met een reeks zorgorganisaties in gesprek: wat kan hier nog mee? TSN Zorg schoof aan, dacht een paar weken na, en kwam met een voorstel. Dit gebouw zou een VPT-locatie kunnen worden.

Het lastigste gesprek

Er waren meerdere gegadigden. Dat het TSN Zorg werd, had er alles mee te maken dat de twee elkaar al kenden: de organisaties werkten op dat moment samen aan de revitalisatie van Voor Anker in Hoogezand.

Maar direct daarna volgde het moeilijkste onderdeel van het hele traject. Woonzorg Nederland wilde de twee zorgetages, veertig studio's, het liefst als één blok verhuren. Dan zou TSN Zorg het leegstandsrisico dragen. "Daar hebben we heel lang over gebakkeleid", zegt Bert. "Maar we hebben voet bij stuk gehouden."

De redenering was nuchter. De studio's zijn klein en het gebouw is niet energiezuinig; huur, servicekosten en gas maken het relatief duur voor weinig vierkante meters. Dat risico wilde TSN Zorg niet dragen. "We willen met jullie optrekken en zorgen dat dit weer een goed en bewoonbaar gebouw wordt. Maar we gaan geen leegstandsrisico dragen."

Woonzorg Nederland ging akkoord en bleef rechtstreeks verhuurder van de bewoners. Achteraf een verstandige afspraak: de locatie loopt goed, maar vult zich langzamer dan verwacht.

Wat er nu staat

Op de eerste en tweede etage wonen mensen met een Volledig Pakket Thuis. Daarboven zit gewoon sociale huur voor 55-plussers. Beneden zijn het wijkrestaurant, een kapper, fysiotherapie, logopedie en een pedicure, ook voor de buurt.

Van de veertig plekken zijn er ongeveer 25 bezet met VPT. Daarnaast zijn er kamers voor kortdurend verblijf, en wonen er twee studenten. Zij wonen er gratis en leveren daarvoor welzijnsdiensten. Een bingomiddag, een filmavond, of gewoon 's avonds de huiskamer open met koffie erbij. Eén van hen loopt langs met de vraag of iemand nog iets nodig heeft uit de supermarkt. Tijdens Noorderzon namen ze bewoners mee naar het festival.

Van 7 uur 's ochtends tot 11 uur 's avonds is er zorg aanwezig. 's Nachts niet: bewoners hebben personenalarmering en er komt nachtzorg op afroep, net als bij mensen thuis in de wijk.

Dat is precies de bedoeling, zegt Bert: "Wij hebben expliciet de visie dat we het hier zoveel mogelijk net als thuis willen organiseren. Zo min mogelijk institutionalisering." Bewoners hebben hun eigen beddengoed, hun eigen handdoeken, hun eigen inrichting. Een huurcontract met Woonzorg, een zorgcontract met TSN Zorg.

Weer een plek in de wijk

Uit gemeentelijk onderzoek in de Oosterparkwijk kwam een helder signaal: als het thuis niet meer gaat, moet je de wijk uit. En dat willen mensen niet. "Het zijn echte Oosterparkers", zegt Laura. Familie, vrienden, buren, hun netwerk zit daar.

In het begin kwamen nieuwe bewoners vooral van elders uit de stad. Inmiddels is het een olievlek: steeds vaker uit Oosterpark zelf, en steeds vaker met het verhaal dat het thuis niet meer is zoals het was.

Dat vraagt wel scherpte. Samen met de gemeente stelde TSN Zorg criteria op voor wie hier terechtkan en wie niet. Er meldden zich ook oud-bewoners die terug wilden. Die zijn niet geplaatst. Niet uit onwil, maar omdat TSN Zorg een organisatie is voor verpleging, verzorging en thuiszorg, en geen gespecialiseerde verslavingszorg kan bieden. "Wij kunnen die zorgvraag niet leveren. Dat is niet passend." Voor die groep is een andere plek nodig; dat vraagstuk ligt bij de gemeente en bij partijen die daar wél voor zijn toegerust.

En dan verandert het beleid

Terwijl de locatie zich vult, beweegt de grond eronder. Jarenlang werd VPT gepromoot; nu sturen zorgkantoren en overheid richting het Modulair Pakket Thuis, waarbij eerst gekeken wordt of MPT volstaat voordat VPT in beeld komt.

Bert is er nuchter over. "Nee, dat is geen bedreiging." Maar het vraagt wel iets: de MPT-tarieven zijn niet zonder meer kostendekkend, dus moet de zorg anders georganiseerd worden. Zorgmomenten meer gebundeld in vaste blokken, en werk beleggen bij assistenten wonen en zorg in plaats van bij duurdere verpleegkundigen. Binnen TSN Zorg loopt daarvoor het project Wlz in de wijk.

Het is bovendien een beweging terug. Jarenlang was de wijkverpleging gestuurd op strikt verpleegkundig werk: geen afwasje, geen krant uit de bus, geen plantjes water geven. Terwijl juist die dingen bepalen of iemand het thuis redt. "Het gaat niet zozeer om een grote wond of een medisch probleem", zegt Laura. "Het is de combinatie van alles bij elkaar."

En daarmee is Oosterparkheem precies wat het moet zijn: een tussenvorm. "Een soort middenmoot voor mensen die het volledig zelfstandige thuis niet meer redden, maar wel baat hebben bij structuur en begeleiding", zegt Bert. Mensen met een lichtere indicatie voor langdurige zorg, zorgzwaartepakket 4, worden in verpleeghuizen inmiddels standaard afgewezen. Laura kreeg onlangs een aanvraag onder ogen die al zes keer was geweigerd. "Hier kan diegene prima komen wonen. Graag zelfs."

Zouden ze het weer zo doen?

"Ik vind dat we een heel mooi concept hebben", zegt Bert. "Alleen is het jammer dat het nog niet helemaal vol zit."

Zelfs die traagheid heeft een keerzijde die meevalt. Wat je voor vier bewoners organiseert, werkt niet meer bij vierentwintig. Elke avond samen een broodje eten, leuk met een handvol mensen, onhaalbaar met een volle etage. "Dat het rustig is opgebouwd, is voor ons eigenlijk prima geweest."

En de man die zei dat hij hier echt niet heen ging? Die drinkt beneden koffie met zijn buren, eet mee in het restaurant en mist geen activiteit.

Meer weten? Kijk op www.tsnzorg.nl of neem contact op met Bert Penninkhof

________________________________________

Wat is VPT?

Het Volledig Pakket Thuis is een leveringsvorm binnen de Wet langdurige zorg: je krijgt de zorg die je normaal in een verzorgings- of verpleeghuis zou krijgen, maar dan thuis inclusief maaltijden, was en huishouden. Wonen en zorg zijn gescheiden: een huurcontract met de verhuurder, een zorgcontract met de zorgaanbieder.

‍